محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )

54

قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )

اسباب تفرق الاتصال پس آن يا از داخل تن است مانند ماده خورند يا گزنده يا شگافنده يا امتلاء كشنده و ليكن از خارج مانند بريدن شمشير و كشيدن بريسمان و سوختن به آتش و مانند اين - فصل چهارمين در علامات داله [ و اقسام آن ] بر احوال تن آدمى از ردى مزاج و آن بر چهار اقسام است يكى از ان ملمس است پس اگر منفعل مىشود لمس‌كنندهء معتدل مزاج بگرمى در بلاد معتدل هوا دلالت مىكند بر حرارت و اگر منفعل شود لامس بسردى دلالت مىكند بر سردى و اگر ترى معلوم كرد دلالت مىكند بر ترى و اگر سختى معلوم كرد دلالت مىكند بر خشكى و اگر منفعل نگردد از ان دلالت مىكند بر اعتدال دوم از ان گوشت و پيه پس به‌درستى كه اگر باشد گوشت سرخ بسيار دلالت مىكند بر حرارت و رطوبت و مىباشد درينجا سختى و اگر باشد كمتر و نباشد درينجا پيه بسيار دلالت مىكند بر خشكى و گرمى و ليكن -